صواب بود ، چگونه شما را قصاص كنم ؟ امام چند بار از او خواست تا تازيانه را بگيرد و قصاص كند و غلام هر بار عذر خواهى كرده و امام را مىستود ، وقتى حضرت مشاهده كرد كه غلام وى را قصاص نمىكند ، فرمود : ( حال كه مرا قصاص نمىكنى آن زمين را به عنوان صدقه به تو مىبخشم ) اين مورد نمونهء كوچكى از اخلاق فاضله امام در برخورد با بردگان بود ، براى آزاد كردن بردگان نيز امام شيوه‌اى ممتاز داشت ، وقتى ماه رمضان فرا مىرسيد ، امام هيچ يك از غلامان و كنيزان خود را توبيخ نمىكرد ، بلكه اعمال ناپسند آنها را يادداشت مىنمود و چون ماه رمضان به آخر مىرسيد ، همه غلامان و كنيزان خود را جمع مىكرد و اعمال هر يك را به آنها ياد آورى كرده و از ايشان اقرار مىگرفت ، سپس در ميان آنها مىايستاد و مىفرمود : اينك با صداى بلند بگوييد ، اى على بن حسين ، پروردگارت همه اعمال تو را همان گونه كه تو اعمال ما را گرد آورده‌اى ، جمع آورى نموده و نزد او كتابيست كه جز به حقّ سخن نمىگويد و هيچ عمل كوچك و بزرگى را فرو گذار نكرده و همه را گرد آورده است و تو همه اعمال خود را در نزد او حاضر مىيابى ، همانطور كه اينك ما اعمال خود را نزد تو حاضر مىيابيم ، پس عفو كن و در گذر تا خداوند هم تو را ببخشايد و از تو درگذرد ، وَ لْيَعْفُوا وَ لْيَصْفَحُوا أَ لا تُحِبُّونَ أَنْ يَغْفِرَ اللَّهُ لَكُمْ . . . . . [ 1 ] . آنگاه خطاب به خدمتكاران خود مىفرمود : من شما را بخشيدم ، آيا شما هم از بديهاى من درگذشتيد ؟ چون من فرمانروايى بد و ستمگر هستم كه تحت فرمان پادشاهى كريم ، بخشنده ، دادگر ، نيكوكار و منعم قرار دارم . پس غلامان و كنيزان با صداى بلند مىگفتند : اى مولاى ما ، تو هيچ بدى در حقّ ما نكردى ، ولى ما طبق فرمانت از تو در مىگذريم ، در ادامه امام سجاد ( ع ) به آنها مىفرمود : بگوييد ، خداوندا از على بن حسين درگذر ، همانطور كه او از ما گذشت و او را از بند آتش رهايى ببخش ، همانطور كه او ما را از بند بندگى آزاد كرد ، غلامان و كنيزان اين سخنان را مىگفتند ، سپس امام همه آنها را در راه خدا آزاد مىكرد و روز عيد فطر به آنها آنقدر انعام مىداد كه آنها را بىنياز مىساخت [ 2 ] . آن حضرت هرگز خدمتكارى را بيش از يك سال به خدمت نمىگرفت و قبل از

--> [ 1 ] سورهء نور ، آيه 22 . [ 2 ] اقبال الاعمال سيد بن طاوس .